Jos Teunis voor vrouwen

Hormoontherapie

Sinds 2002 is er veel terughoudendheid in het adviseren van Hormone replacement therapie ofwel HRT. In dat jaar werd hormoontherapie naar aanleiding van verontrustende publicaties plotseling afgeraden. Het ging over de resultaten uit twee wetenschappelijk onderzoeken Women Health Initiative en de Britse Million Women Study. In deze studies waren aan zestigplusvrouwen die nog nooit hormonen hadden gebruikt hormoonpreparaten gegeven om te kijken of die een positief effect zouden hebben op hun hart en vaten. Het betrof in deze onderzoeken overigens hormonen die niet in Europa te verkrijgen waren. Het onderzoek werd in 2002 voortijdig afgebroken omdat in deze groep meer vrouwen dan normaal borstkanker en/of hartproblemen kregen. Dat heeft toen veel negatieve publicaties opgeleverd en (huis) artsen werden zeer huiverig om hormoontherapie voor te schrijven. Vrouwen die destijds hormonen gebruikten werden onmiddellijk verzocht het te staken. Met als resultaat dat het gebruik afnam van 37% in 2002 naar 4% in 2004.

Mede vanwege deze verontrustende uitkomsten is er de afgelopen tientallen jaren veel onderzoek gedaan naar de risico’s van HRT. Als gevolg daarvan zijn de huidige hormoonpreparaten veel meer verfijnd en de dosis hormonen in de preparaten is veel lager. Met het gebruik van de huidige hormoonpreparaten is het risico op borstkanker de eerste 5 jaar van gebruik nihil bij vrouwen die geen verhoogde familiaire belasting hebben. Dat is inmiddels wetenschappelijk (evidence based) bewezen. Overigens is het minimale risico op borstkanker na 5 jaar gebruik alleen van toepassing op de combinatie preparaten met oestrogeen en progesteron. Hormoontherapie met alleen oestrogeen geeft een langere risicovrije periode van 10 jaar. Daarentegen beschermt de continue combinatie van oestrogeen en progesteron juist tegen baarmoederkanker .

Slik je langer dan die vijf jaar een gecombineerde HRT (oestrogeen plus progesteron), dan gaat het risico elk jaar iets omhoog, met ongeveer 0,1%.

Er kunnen ook persoonlijke omstandigheden zijn waardoor er een contra indicatie is op de inzet van HRT, b.v. epilepsie of trombose in het verleden, teveel roken of een slechte levensstijl. De inzet van HRT is een op maat gemaakte behandeling. De keuze van het product en de dosering is afhankelijk van de klachten waarvoor het ingezet wordt en de fase van de overgang pre –of post menopauze. Veelal wordt gekozen voor hormoonpreparaten met lichaamseigen of het zogenaamde bio indentiek 17 Beta estradiol wat veel minder bijwerkingen geeft dan de meer synthetische vormen.

De Pil / HRT

Helaas wordt bij ernstige klachten van b.v. opvliegers en nachtzweten maar al te vaak het advies gegeven opnieuw te starten met de pil. De pil is een product wat bedoelt is als anti conceptie. Van de pil komt een vrouw die al langer dan een jaar niet menstrueert weer kunstmatig in een ‘menstruatie’ cyclus. HRT voor de post menopauze doet dat niet en bevat bovendien veel minder hormonen dan de pil. Een mooi HRT product met een lichaamseigen oestrogeen is b.v. Femoston continue 1/5 (een combinatie preparaat van oestrogeen en progesteron). Dit is een preparaat voor vrouwen met een intacte baarmoeder die een jaar niet meer gemenstrueerd hebben.

Hormoontherapie met alleen oestrogeen (monotherapie)

Vrouwen die geen baarmoeder meer hebben of een nog voldoende werkend Mirena spiraal dragen kunnen bij klachten volstaan met een mono therapie van alleen oestrogeen. Ook hiervan bestaan er verschillende producten met verschillende doseringen en mogelijkheden van toediening.

Pre menopauze / de Pil / HRT

Overigens is er ook HRT voor vrouwen met klachten in de pre menopauze. Ook voor deze fase bestaat er een preparaat onder de naam Femoston 1/10 of Femoston 2/10 sequentieel. HRT werkt niet als een anticonceptiemiddel. Als anticonceptie noodzakelijk is dan is dat een onderwerp wat apart besproken zal worden.

De pil wordt bij klachten in de pre menopauze alleen geadviseerd als er ook cyclus stoornissen zijn zoals heftig en onregelmatig bloedverlies. Niet alle anticonceptiepillen werken even goed tegen overgangsgerelateerde klachten als slaapproblemen, stemmingswisselingen, geheugen -en concentratie stoornissen. Ook voor deze fase is advies op maat belangrijk.

Vroeg of te vroeg in de overgang

Zeker vrouwen die eerder in de post menopauze komen dan de gemiddelde leeftijd wordt aanbevolen HRT te gebruiken tot de leeftijd van het meest natuurlijke menopauze moment 50-51 jaar. Dit om te voorkomen dat zij voortijdig belast worden met hart –en vaatziekten, osteoporose en dementie.

Als een vrouw voor haar 40ste levensjaar al een laatste menstruatie heeft gehad noemen we dat een vervroegde overgang. Deze vrouwen moeten goed geïnformeerd worden over hun persoonlijke risico’s op hart –en vaatziekten, osteoporose en dementie en indien mogelijk beschermt worden met HRT tot de leeftijd van 50-51 jaar.

Voor klachten van het vulva -en vaginale gebied zijn er aparte vaginale hormoon behandelingen.

Zie onder vaginale veranderingen / pijn bij het vrijen

Persoonlijk advies:

Als verpleegkundig overgangsconsulent kan ik je geen hormoontherapie voorschrijven wel kan ik je uitgebreid informeren over de verschillende producten en samen met je nadenken over een product wat het best bij je past. Uiteraard is het mogelijk, indien je dat wenst, het plan van aanpak te communiceren met je huisarts.

In mijn adviezen zal ik mij altijd richten op de behandeling die je voorkeur heeft. Wat ook kan betekenen dat je voorkeur uitgaat naar een niet hormonale behandeling. Vanuit mijn ruime ervaring als verpleegkundig overgangsconsulent en vanuit mijn expertise als orthomoleculair therapeut kan ik je adviseren over natuurlijke behandelingen die bewezen werkzaam zijn. Heb je in de menopauze behoefte aan informatie betreffende het regelen van anti conceptie en tevens correctie op klachten van de overgang ook daarvoor kunnen we samen een plan uitwerken wat het meest passend is.

Lees meer over de richtlijnen betreffende hormoontherapie op de web site van de Dutch Menopauze society www.demenopauzespecialist.nl